Windpark Wieringermeer
Vattenfall/Jorrit Lousberg

Vattenfall Nederland sterk in onshore wind

Van alle landen waar Vattenfall energie produceert, heeft Nederland de meeste onshore windparken in ontwikkeling of in productie. Waarin verschilt Nederland met de andere landen, waarin Vattenfall opereert?

In 2017 nam Vattenfall het finale investeringsbesluit (final investment decision of FID) voor Windpark Slufterdam. Vier jaar later stond de teller op tien met het investeringsbesluit voor Windpark Blauw (zie overige windparken in kader). “Dat de tien FID’s in de afgelopen paar jaar genomen zijn, is deels gewoon toeval”, licht Gerard van Oostveen, manager market development NL en verantwoordelijk voor de Nederlandse onshore windparken, de besluiten toe. “De eerste voorstellen voor bijvoorbeeld Windpark Moerdijk lagen in 1998 al op tafel en veel plannen voor nieuwe windparken zijn in 2012-2013 opgesteld als onderdeel van het Energieakkoord. Wat wel bijzonder is, is dat wij door de jaren heen een heel grote portefeuille aan ons hebben weten te binden en dat we die tot een succesvol eind hebben weten te brengen.”

Windplan Blauw

Henk Kouwenhoven, senior development manager: “Windplan Blauw is een samenwerking tussen Vattenfall en SwifterwinT, een organisatie van agrariërs en inwoners uit het gebied waar het project is ontwikkeld en wordt gebouwd. Het project bestaat uit 37 turbines op land en 24 turbines op water. Bijzonder bij dit project was dat we voor het bouwen in ondiep water in samenwerking met de aannemers een speciale bouwmethode moesten ontwikkelen. De oplevering is voorzien in het najaar van 2023.”

Lees meer over Windplan Blauw

Subsidies en politieke support

Dat er juist in Nederland zoveel FID’s voor windparken op land genomen zijn, komt deels doordat Vattenfall in Nederland subsidie krijgt voor de bouw ervan. Dat maakt de businesscases gemakkelijker. “In Engeland is een aantal jaar geleden de subsidie voor windparken afgeschaft, dus daar kwam op veel locaties de handrem erop. Vattenfall heeft daar wel een prima portefeuille, maar er zit weinig voortgang in. In Zweden en Denemarken was de subsidie al heel lang marginaal, dus ook daar was het lastig om windprojecten van de grond te krijgen”, aldus Gerard van Oostveen. “Daarnaast heeft de Nederlandse overheid een duidelijk klimaatbeleid voor ogen en is de wet- en regelgeving daarop afgestemd. Er was genoeg politieke support om de doelstellingen voor 2020 te halen om de CO2-uitstoot met 25 procent te laten afnemen ten opzichte van de uitstoot in 1990. Dat zijn allemaal ingrediënten om de bouw van de windparken op land voor elkaar te krijgen.”

Energiepark Haringvliet Zuid

Luc Dekkers, senior projectmanager: “De combinatie wind, zon en batterijen hebben we in dit energiepark landschappelijk ingepast op een manier die zo veel mogelijk eer doet aan het landschap. Samen met een afvaardiging van de omgeving en de gemeente hebben we, ondersteund door een landschapsarchitect, ontwerpsessies gehouden. Als gevolg hiervan zijn de grootste stukken natuur dáár aangelegd waar de omgeving ze wilde.”

Lees meer over Energiepark Haringvliet

Locaties en realisatie

Het hele proces van het bouwen van een windpark staat of valt natuurlijk met het vinden van een goede locatie. “Het is echt knap dat we in een klein land als Nederland in staat zijn geweest om al die locaties te vinden, maar we zien altijd en overal kansen. We scouten continu op locaties waar een windpark kan komen en bellen dan met de grondeigenaren om die aan ons proberen te binden. Vervolgens zoeken we contact met alle andere belanghebbenden om ook die ervan te overtuigen dat het een goed idee is om op die locatie een windpark te bouwen.”

Daarbij helpt het dat in Nederland overheden, inwoners, bedrijfsleven, netbeheerders en maatschappelijke organisaties in dertig regio's samenwerken aan een Regionale Energiestrategie (RES). “Maar heel vaak gaat de discussie nog over of er wel energie uit wind of zon moet komen in plaats van over hoe dat gerealiseerd moet worden. Ik vind dat de nationale overheid daar veel meer regie op moet nemen en veel meer dwingend moet maken dat we niet alleen die hoe-vraag beantwoorden, maar dat ook snel realiseren. Creëer urgentie, maak het niet vrijblijvend.”

Windpark Wieringermeer

Willemijn van Meurs, Community Stakeholder Manager: “Gedurende de ontwikkelfase was Windpark Wieringermeer het grootste windpark op land van Nederland en zelfs van Europa. Het was een gezamenlijke ontwikkeling van Vattenfall met de grondeigenaren. Verschillende instrumenten die nu geldende praktijk zijn in proces-/projectparticipatie zijn in de Wieringermeer voor het eerst ingezet, waaronder de Omgevingsraad – een overlegorgaan waarin de direct omwonenden en andere lokale belanghebbenden in gesprek gingen en gaan met de initiatiefnemers over projectkeuzes.”

Lees meer over Windpark Wieringermeer

Bijzondere windparken

In de afgelopen vier jaar is al een behoorlijk aantal mooie projecten gerealiseerd. “Er springen er wat mij betreft een paar uit, zonder de andere windparken tekort te doen, want dat zijn ook pareltjes in vindingrijkheid”, vertelt Gerard Oostveen enthousiast. “De realisatie van Windpark Wieringermeer was voor mij heel speciaal omdat ik er persoonlijk bij betrokken was en veel medewerking kreeg van omwonenden, gemeente, provincie en rijk. Windpark Moerdijk en Windpark Nieuwe Hemweg waren vooral technisch gezien zeer uitdagende locaties. Dat dat veilig kon en gelukt is, is heel bijzonder.

Energiepark Haringvliet was uniek omdat we hier zon en wind hebben weten te combineren met een batterij erbij. Dat konden we als argument gebruiken zodat we politieke medewerking kregen om het hybride park te realiseren.”

Voor alle tien de windparken geldt dat het een enorm optimisme vergt van het hele team om er überhaupt aan te beginnen. “En heel veel geduld hebben, want gemiddeld kost het wel tien jaar voor je kunt beginnen met bouwen.”

Windpark Slufterdam

Joost de Gooijer, Asset Development Manager: “Wat de herontwikkeling van de Slufterdam speciaal maakt, is de constructieve samenwerking tussen de twee energiebedrijven Eneco en Vattenfall, maar ook met het Havenbedrijf Rotterdam en het Zuid-Hollands Landschap. Deze samenwerking heeft ertoe geleid dat we een windpark hebben kunnen ontwikkelen waarbij we rekening gehouden hebben met een diversiteit aan maatschappelijke belangen (natuur en economie). Daarnaast is het een van de beste windlocaties op land, boven op een dam van een baggerdepot aan de Noordzee. Ofwel een onshore windpark met offshore condities!”

Lees meer over Windpark Slufterdam

Uitdagingen

Toch liggen er nog wel wat uitdagingen te wachten. “We zijn de afgelopen jaren zo hard aan het werk geweest met de tien windparken dat dat wel ten koste is gegaan van het opbouwen van een nieuwe portefeuille. En dat is niet de enige uitdaging”, vertelt Gerard Oostveen. “Er is steeds minder ruimte beschikbaar voor windprojecten. Bovendien strijden woningen en landbouwbedrijven ook om die schaarse ruimte. De oplossing moet komen van de eerdergenoemde RES-regio’s. Die moeten de energiebehoefte van de eigen regio gaan verduurzamen. Groene stroom voor de eigen regio dus. Daardoor krijgt elke regio een eigen windpark, dat meestal kleiner is dan we gewend zijn te bouwen. Dat betekent niet alleen dat we met meer gemeenten en met meer burgers in gesprek gaan, maar ook dat de aanleg duurder wordt voor de belastingbetaler. Elk windpark moet tenslotte wel op het net worden aangesloten. Een goed verhaal van de overheid met meer regie en visie ontbreekt nu nog.”

Toekomst

Toch blijft Gerard Oostveen positief gestemd over de toekomst van wind op land. “Wij beginnen gewoon weer opnieuw met het opbouwen van een portefeuille. Misschien in combinatie met zon en waterstof, maar in elk geval in een heel andere context, omdat we veel meer rekening moeten houden met de omgeving dan tien of vijftien jaar geleden. Als energiebedrijf gaan we daarom vanaf het allereerste begin al in gesprek met omwonenden om hun ideeën te horen. Die skillset die je nodig hebt als energiebedrijf is dan nog meer van belang. Het is mooi om te zien dat we daar bij Vattenfall klaar voor zijn.”

Windpark Jaar FID Jaar operationeel Capaciteit (MW) Productie (GWh)
Slufterdam apr-17 2019 28,8 106,5
Wieringermeer sep-17 2020 180,0 650,0
Wieringermeer - Extensie sep-18 2021 119,0 400,0
Haringvliet - Wind okt-18 2021 22,0 73,3
Moerdijk okt-18 2020 27,8 88,0
Jaap Rodenburg 2 apr-19 2021 36,0 97,0
Nieuwe Hemweg aug-19 2021 13,2 34,6
Nij Hiddum Houw jul-20 2022 17,0 70,0
A16 Klaverspoor sep-20 2022 34,2 102,0
Blauw sep-21 2023 77,0 275,0

Foto Jorrit Lousberg: Windpark Wieringmeer

Bekijk ook

Vattenfall en Fred. Olsen Seawind gaan drijvend windpark ontwikkelen voor Schotse kust

Vattenfall heeft de rechten verworven om samen met Fred. Olsen Seawind een drijvend windpark te ontwikkelen voor de oostkust van Schotland. Het park, dat ongeveer 67 kilometer ten noordooste...

Lees het hele artikel
Prinses Alexia Windpark
Vattenfall/Jorrit Lousberg

Vattenfall verkoopt deel Prinses Ariane Windpark aan a.s.r.

Vattenfall verkoopt een deel van het Prinses Ariane Windpark in de Wieringermeer aan a.s.r. Hiermee worden 32 van de 82 turbines van het grootste Nederlandse windpark op land eigendom van a....

Lees het hele artikel
HvA, locatie Wibauthuis Amsterdam
Vattenfall/Bert Wisse

Strategische samenwerking HvA/UvA en Vattenfall van start

Duurzame energie voor alle gebouwen van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) en de Universiteit van Amsterdam (UvA), en de ontwikkeling van kennis en expertise voor een fossielvrije samenleving...

Lees het hele artikel