Samenwerking energieleveranciers en netbeheerders fors opgeschaald: slimme aansturing geeft klanten meer perspectief op volle stroomnet

De drukte op het elektriciteitsnet is in de winter het grootst, met name tussen 16 en 21 uur, als veel mensen hun huis elektrisch verwarmen, hun auto opladen of elektrisch koken. Op sommige plekken kan het net die drukte niet meer aan en is er sprake van netcongestie. De samenwerking tussen netbeheerders en leveranciers is één van de manieren waarop een brede aansluitpauze voor nieuwe woningen in Gelderland en de Flevopolder tot nu toe is voorkomen. 

“De energietransitie vraagt niet alleen om uitbreiding van het stroomnet, maar ook om slimmer gebruik ervan", licht Maarten Otto, voorzitter Netbeheer Nederland en CEO van netwerkbedrijf Alliander, toe. “En de situatie is urgent. In april kwam het nieuws naar buiten dat in een deel van de provincie Utrecht een aansluitpauze volgt. Daarom is het ook zo belangrijk dat we hier samen in optrekken. Zodat we dit in andere gebieden kunnen voorkomen en in Utrecht zo snel mogelijk oplossen. Dat is de kracht van deze samenwerking. En dan is er de rol voor mensen thuis om slim met stroom om te gaan: die is namelijk onmisbaar. Samen laten we zien dat het kan: we geven klanten meer perspectief en houden Nederland in beweging, ook op plekken waar de grenzen al in zicht zijn.”

Slim sturen

Een oplossing om de drukte op het net te verminderen, ligt in het slimmer inzetten van apparaten bij huishoudens. Energieleveranciers kunnen hierbij helpen, bijvoorbeeld door dit te automatiseren én daar een vergoeding voor aan te bieden. Laadpalen, thuisbatterijen en hybride warmtepompen zijn hiervoor zeer geschikt, omdat je ze eenvoudig kunt laten aansturen zonder aan comfort in te leveren. De auto staat 's ochtends opgeladen voor de deur, de woonkamer heeft gewoon de juiste temperatuur. Thuisbatterijen kunnen de piekmomenten bovendien actief verminderen door op de juiste tijden te laden of te ontladen. Het kan hierbij gaan om bestaande of nog te installeren apparatuur. 

Het is cruciaal dat netbeheerders en energieleveranciers hierin samen optrekken. Netbeheerders weten op welke momenten het elektriciteitsnet het meest onder druk staat en stellen een vergoeding beschikbaar. Maar het is aan de energieleveranciers om – mede dankzij die vergoeding – een aantrekkelijke aanbieding te doen aan geïnteresseerde klanten. De leveranciers sturen uiteindelijk de betreffende apparatuur aan op zo'n manier dat de netbeheerders ermee geholpen zijn. Uitgangspunt is dat de huishoudens gewoon doordraaien en hier zelf niets voor hoeven doen of laten. 

Jo-Annes de Bat (staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei) is blij met het project: "We werken op alle mogelijke manieren aan oplossingen voor het volle stroomnet. Door het net sneller uit te breiden en afspraken te maken met grote bedrijven. Maar ook mensen thuis kunnen helpen. Door de pieken op het stroomnet tegen te gaan zonder in te leveren op comfort. Dat is goed voor de ruimte op het stroomnet én voor de portemonnee.”

255 megawatt aan flexibel vermogen

Een jaar geleden werd een gezamenlijke aftrap gegeven voor de samenwerking. Toen nog op relatief kleine schaal: 35.000 huishoudens konden deelnemen, verdeeld over 21 gebieden waar de druk op het stroomnet toen al hoog was. Daaruit bleek dat honderden huishoudens bereid zijn hun stroomverbruik te verschuiven, zolang deelname eenvoudig is en financieel loont. Nu zetten de partijen een grote stap in opschaling. Potentieel kunnen vele honderdduizenden huishoudens helpen het stroomnet te ontlasten. De netbeheerders en leveranciers zetten op korte termijn in op zo'n 50.000 tot 70.000 huishoudens die bereid zijn mee te doen aan de opschaling. 

Met deze inzet kunnen de partijen uiteindelijk 255 megawatt aan flexibel vermogen vrijmaken. Dat is vergelijkbaar met het vermogen van de stad Haarlem. Netbeheerders hebben dit vermogen via de leveranciers ‘onder de knop’ beschikbaar om in geval van verwachte overbelasting dit in te zetten. Op die manier kan worden voorkomen dat het stroomnet verder vol loopt.  

Aanvulling op uitbreiding van het stroomnet

Stroomverbruik verplaatsen naar rustige momenten is niet de enige oplossing. Netbeheerders blijven ook investeren in de uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet om aan de groeiende vraag te voldoen. De combinatie van uitbreiden én slimmer benutten is nodig om de energietransitie mogelijk te maken.